جرمگیری دندان یکی از روشهای مهم برای حفظ سلامت دندانها و لثه است که با هدف برداشتن جرم و رسوبات سختشده روی دندانها انجام میشود.
در طول روز، لایهای چسبنده به نام پلاک دندانی روی سطح دندانها تشکیل میشود. اگر پلاک بهخوبی با مسواک و تمیز کردن بین دندانها برداشته نشود، به مرور با مواد معدنی موجود در بزاق سخت شده و به جرم دندان یا تارتار (Calculus) تبدیل میشود.
جرم سختشده معمولاً با مسواک معمولی از بین نمیرود و برای برداشتن آن به جرمگیری حرفهای توسط دندانپزشک یا متخصص بهداشت دهان و دندان نیاز است.
جرم دندان در اثر تجمع و سخت شدن پلاک ایجاد میشود. عوامل مختلفی میتوانند احتمال تشکیل جرم را افزایش دهند، از جمله:
جرم معمولاً در نزدیکی لبه لثه و در مناطقی که تمیز کردن آنها دشوارتر است، بیشتر تجمع پیدا میکند.
تجمع پلاک و جرم در اطراف لثه میتواند باعث التهاب لثه شود.
برداشتن جرم به کاهش عوامل تحریککننده لثه کمک میکند و یکی از بخشهای مهم کنترل بیماریهای لثه است.
قرمزی، تورم و خونریزی هنگام مسواک زدن میتواند از علائم التهاب لثه باشد.
در صورت وجود جرم، برداشتن آن و رعایت صحیح بهداشت دهان میتواند به بهبود وضعیت لثه کمک کند.
تجمع پلاک، جرم و باکتریها میتواند یکی از عوامل ایجاد بوی بد دهان باشد.
جرمگیری، در کنار مسواک زدن و تمیز کردن زبان و فضای بین دندانها، میتواند در کنترل این مشکل مؤثر باشد.
البته بوی بد دهان همیشه ناشی از جرم دندان نیست و ممکن است دلایل دیگری نیز داشته باشد.
جرم دندان میتواند محیط مناسبی برای تجمع باکتریها ایجاد کند و با بیماریهای لثه ارتباط داشته باشد.
جرمگیری منظم در صورت نیاز، بخشی از مراقبت و درمان بیماریهای لثه محسوب میشود.
جرمگیری میتواند برخی لکههای خارجی و رسوبات روی سطح دندان را نیز کاهش دهد.
به همین دلیل، بعد از جرمگیری ممکن است دندانها تمیزتر و روشنتر به نظر برسند.
یکی از باورهای رایج این است که جرمگیری همان سفید کردن دندان است؛ اما این دو روش با یکدیگر تفاوت دارند.
جرمگیری، رنگ طبیعی دندان را تغییر نمیدهد.
جرمگیری جرم، پلاک و بعضی لکههای سطحی را از روی دندانها پاک میکند. بنابراین اگر تغییر رنگ دندان ناشی از جرم یا لکههای خارجی باشد، بعد از جرمگیری دندانها ممکن است روشنتر دیده شوند.
اما اگر هدف، روشنتر کردن رنگ طبیعی دندان باشد، ممکن است روشهای سفید کردن دندان مانند بلیچینگ مطرح شوند.
اگر جرمگیری با تکنیک صحیح و توسط فرد آموزشدیده انجام شود، هدف آن برداشتن جرم و رسوبات است، نه تراشیدن مینای سالم دندان.
گاهی بعد از جرمگیری فرد احساس میکند دندانها زبر یا حساس شدهاند. این حالت میتواند به دلیل برداشته شدن جرمهای تجمعیافته، نمایان شدن سطوح واقعی دندان یا حساسیت موقت ایجاد شود.
بنابراین باور «جرمگیری مینای دندان را میتراشد» بهطور کلی درست نیست.
میزان ناراحتی هنگام جرمگیری به وضعیت دندانها و لثه، مقدار جرم و میزان حساسیت فرد بستگی دارد.
جرمگیری در بسیاری از افراد با ناراحتی کمی انجام میشود؛ اما اگر لثهها ملتهب باشند یا جرم زیادی وجود داشته باشد، ممکن است فرد مقداری حساسیت یا ناراحتی احساس کند.
در مواردی که حساسیت زیاد باشد، دندانپزشک میتواند روش مناسب کنترل ناراحتی را در نظر بگیرد.
بله، حساسیت موقت بعد از جرمگیری ممکن است در بعضی افراد اتفاق بیفتد.
این حساسیت معمولاً هنگام مصرف مواد سرد یا گرم احساس میشود و میتواند بهخصوص در افرادی که جرم زیادی داشتهاند یا ریشه دندانها در بعضی نواحی نمایان است، بیشتر باشد.
اگر حساسیت شدید باشد، مدت زیادی ادامه پیدا کند یا با درد غیرطبیعی همراه شود، بهتر است دندانپزشک آن را بررسی کند.
روش انجام جرمگیری با توجه به میزان و محل جرم متفاوت است.
ابتدا دندانپزشک وضعیت دندانها و لثهها را بررسی میکند و میزان جرم و التهاب لثه را ارزیابی میکند.
جرمهای سختشده با ابزارهای مخصوص دندانپزشکی از سطح دندان و در صورت نیاز از نواحی نزدیک یا زیر لبه لثه برداشته میشوند.
یکی از روشهای رایج، استفاده از دستگاه اولتراسونیک است.
پس از برداشتن جرم، ممکن است سطح دندانها تمیز و صیقل داده شود تا باقیمانده رسوبات و لکههای سطحی کاهش پیدا کنند.
در پایان، وضعیت لثه و دندانها بررسی میشود و در صورت وجود بیماری لثه یا نیاز به درمان بیشتر، برنامه مناسب به بیمار توضیح داده میشود.
برای همه افراد نمیتوان یک فاصله زمانی ثابت تعیین کرد.
برخی افراد به دلیل رعایت مناسب بهداشت دهان، جرم کمی تشکیل میدهند؛ در حالی که برخی دیگر سریعتر دچار تجمع جرم میشوند یا سابقه بیماری لثه دارند.
بنابراین زمان مناسب جرمگیری باید بر اساس معاینه و شرایط فردی تعیین شود.
مهمتر از جرمگیری، پیشگیری از تجمع مجدد پلاک با مسواک زدن صحیح و تمیز کردن بین دندانهاست.
جرمگیری بهخودیخود باعث لق شدن دندان سالم نمیشود.
گاهی فرد پس از برداشته شدن جرمهای ضخیم، احساس میکند دندانها کمی لقتر شدهاند. در چنین شرایطی ممکن است جرم حجیم قبلاً فضای اطراف دندان را پر کرده یا بیماری لثه و استخوان نگهدارنده دندان از قبل وجود داشته باشد.
به همین دلیل، اگر بعد از جرمگیری احساس لق شدن دندان دارید، بهتر است علت آن توسط دندانپزشک بررسی شود.
جرمگیری برای فردی که جرم دندانی دارد میتواند بخش مهمی از مراقبت از سلامت دهان باشد؛ اما انجام جرمگیری بدون وجود جرم قابل توجه، به صورت مکرر و بدون دلیل پزشکی لزوماً ضروری نیست.
بهترین روش این است که دندانها و لثهها بهصورت دورهای معاینه شوند و در صورت وجود جرم یا بیماری لثه، درمان مناسب انجام شود.
بعد از جرمگیری رعایت چند نکته میتواند به حفظ نتیجه درمان کمک کند:
جرم سختشده دندان معمولاً با مسواک و روشهای خانگی از بین نمیرود.
مسواک زدن صحیح و نخ دندان برای جلوگیری از تشکیل و تجمع پلاک بسیار مهم هستند، اما وقتی پلاک به جرم سخت تبدیل شد، معمولاً نیاز به برداشتن حرفهای دارد.
استفاده از ابزارهای تیز یا روشهای خانگی برای تراشیدن جرم میتواند به لثه و دندان آسیب بزند و توصیه نمیشود.
جرم دندان در اثر تجمع و سخت شدن پلاک ایجاد میشود و میتواند به التهاب لثه، خونریزی، بوی نامطبوع دهان و پیشرفت بیماریهای لثه کمک کند.
جرمگیری دندان روشی برای حذف جرم و رسوبات سختشده است و در صورت انجام صحیح، به مینای سالم دندان آسیب نمیزند.
جرمگیری همچنین با سفید کردن دندان تفاوت دارد؛ ممکن است پس از برداشتن جرم و لکههای سطحی، دندانها روشنتر به نظر برسند، اما رنگ طبیعی دندان تغییر نمیکند.
رعایت بهداشت روزانه دهان، مسواک زدن صحیح و تمیز کردن فضای بین دندانها، مهمترین اقدامات برای جلوگیری از تشکیل مجدد پلاک و جرم هستند.
جرمگیری اصولی و حرفهای برای برداشتن جرم دندان انجام میشود و به مینای سالم دندان آسیب نمیزند.
جرمگیری سفیدکننده دندان محسوب نمیشود، اما با برداشتن جرم و برخی لکههای سطحی ممکن است دندانها تمیزتر و روشنتر به نظر برسند.
میزان ناراحتی به مقدار جرم، وضعیت لثه و حساسیت فرد بستگی دارد. در بسیاری از افراد جرمگیری با ناراحتی قابل توجهی همراه نیست.
حساسیت موقت ممکن است پس از برداشتن جرم ایجاد شود، بهخصوص در دندانهایی که جرم زیادی داشتهاند یا ریشه آنها در بعضی نواحی نمایان است.
خیر. جرمگیری دندان سالم را لق نمیکند. اگر لق بودن بعد از جرمگیری احساس شود، ممکن است مشکل زمینهای لثه یا استخوان وجود داشته باشد.
دفعات مورد نیاز برای هر فرد متفاوت است و به میزان تشکیل جرم، سلامت لثه و وضعیت بهداشت دهان بستگی دارد. دندانپزشک میتواند فاصله مناسب را مشخص کند.
